Gốc > Danh nhân Hà Tĩnh >

Nguyễn Nghiễm

 

 Nhà thờ Nguyễn Nghiễm trong khu lưu niệm Nguyễn Du, Hà Tĩnh

Nguyễn Nghiễm (1708-1775): Người thôn Lương Năng, xã Tiên Điền (nay là xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân tỉnh Hà Tĩnh) tự Hy Tư, hiệu Nghị Hiền, biệt hiệu là Hồng Ngư cư sĩ. Là con trai thứ của nhà nho Nguyễn Quỳnh một võ quan của triều đình nhà Lê ở Thăng Long, Nguyễn Nghiễm đã nhanh chóng phát huy truyền thống khoa cử của gia tộc. Năm 16 tuổi ông đỗ Hương Cống rồi đỗ Đệ nhị giáp Tiến sỹ xuất thân (Hoàng giáp) khoa thi Tân Hợi (1731) . Con đường công danh của Nguyễn Nghiễm khá thành đạt, khởi đầu ông giữ chức quan văn tại triều cho đến chức Tham Tụng (Tể tướng). Gần năm thập kỷ hoạt động liên tục không biết mệt mỏi trên chính trường Lê - Trịnh trải qua nhiều chức quan dù ở kinh thành hay ở các trọng trấn của Đàng Ngoài, Nguyễn Nghiễm đã bộc lộ những tài năng xuất chúng và mẫn cán của một viên quan tận tuỵ. Kể từ khi giữ chức quan văn trong triều Lê cho đến khi giữ chức Thượng thư ở bộ (do vua Lê điều hành) và vừa giữ chức Tham Tụng trong phủ Chúa Trịnh, ông đã kết hợp một cách hài hoà giữa ba đời vua nhà Lê (Thuần Tông, Ý Tông và Hiển Tông) với thực quyền của ba vị Chúa Trịnh (Trịnh Giang, Trịnh Doanh và Trịnh Sâm) để thực thi những công vụ hành chính của mình một cách thành công. Chính ông đã tổ chức hệ thống dịch trạm ở Bắc Hà từ Kinh Bắc vào Nghệ An và lên tận Lạng Sơn để kịp thời thông tin từ Kinh đi các trấn. Ông trở thành ông tổ của ngành bưu điện Việt Nam. Sống vào giai đoạn có nhiều biến động trong chính trường kéo dài gần hết thế kỷ 18 đã xuất hiện một Nguyễn Nghiễm đầy quyền biến đã hướng con tàu chao đảo luồn lách giữa các đợt sóng dữ cập bến an toàn. Tuy nhiên so với hầu hết thành công là chủ yếu, ông cũng có một vài thất bại như việc để lực lượng nông dân nổi dậy chiếm trấn lỵ Thanh Hoa, năm 1750 bị giáng chức và triệu về Kinh nhưng đó là thất bại mang tính phổ quát tất cả các vị vua chúa và quan lại triều đình Lê - Trịnh ít ai tránh khỏi.Ngoài tư chất của một viên quan mẫu mực, Nguyễn Nghiễm còn là một nhà sử học có tầm cỡ, được liệt vào trong số một trong năm bảy nhà sử học danh tiếng nhất thời Trung đại của đất nước kể từ Sử Hy Nhan trở đi cho đến cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19. Năm 1758 khi giữ chức Tổng Tài Quốc sử quán ông đã viết cuốn “Việt sử bị lãm” và cuốn “Lịch triều hiến chương”. Trên lĩnh vực văn chương Nguyễn Nghiễm cũng chính là nhịp điệu thi ca của thế kỷ 18 ông đã để lại cho văn đàn các tập thơ văn bằng chữ Hán như: Cơ lễ nhạc chương thi văn, Xuân đình tạp vịnh, Quân trung liên vịnh. Đời thường của Nguyễn Nghiễm cũng sôi động như chính trường mà ông tham dự, có đến 8 người vợ nhưng họ thường chết trước ông và tất cả để lại cho ông 12 người con trai trong đó có Nguyễn Du, Đại thi hào muôn đời của đất Việt với Truyện Kiều bất hủ. Nguyễn Nghiễm và hành trang sự nghiệp của ông là tấm gương phản chiếu một cách chân thật xã hội Đàng Ngoài thế kỷ 18 một giai đoạn đầy biến cố của lịch sử đất nước, cố vùng vẫy để vượt ra khỏi cuộc khủng khoảng triền miên tìm một lối thoát khả dĩ cho dân tộc.

(   Sở Văn hoá - Thông tin )
Nhắn tin cho tác giả
Nguyễn Thị Mỹ Lệ @ 14:23 02/11/2010
Số lượt xem: 622
Số lượt thích: 0 người
 
Gửi ý kiến